Mist en slecht zicht op het water: wat te doen?

Laatst gecontroleerd: 14 oktober 2026

Stap voor stap

1. Bepaal nu je positie

   Zie je mist aankomen, noteer dan meteen je positie op je gps en op je papieren kaart.[13]

2. Minder vaart

   Langzaam is de enige veilige snelheid in mist. Vaar met een snelheid waarbij je op tijd kunt stoppen of uitwijken, en houd de motor klaar om direct te manoeuvreren.[27][6]

3. Lichten aan, reflector omhoog

   Zet je navigatieverlichting aan, ook overdag, en zorg dat je radarreflector omhoog zit.[11][23][14]

4. Geef je mistsein

   Volgens de COLREGs geeft een motorboot die door het water vaart minstens elke 2 minuten één lange stoot (4–6 seconden); een zeilboot geeft één lange en twee korte stoten. Een boot korter dan 12 m mag in plaats daarvan minstens elke 2 minuten een ander doeltreffend geluidssein geven.[1][2][3][10]

5. Kijken en luisteren

   Zet extra bemanning op uitkijk en controleer of iedereen een reddingsvest draagt. Zet de muziek uit en blijf luisteren naar motoren, hoorns, stemmen en mistseinen.[8][15][18][22]

6. Gebruik radar en AIS, maar vertrouw er niet op

   Gebruik radar en AIS als je die hebt. Bedenk dat kleine boten mogelijk niet op de radar van andere schepen verschijnen, zelfs niet met een reflector.[14][19][28]

7. Hoor je een sein vooruit? Ga naar de minimale vaart

   Hoor je het mistsein van een ander vaartuig vóór je, verminder dan tot de laagste snelheid waarmee je op koers blijft, en stop zo nodig, tot het gevaar voorbij is.[7]

8. Ga uit de scheepvaartroutes

   Vaar met veilige snelheid en een vaste koers naar ondieper water buiten drukke scheepvaartroutes, en anker daar en wacht. Moet je een verkeersbaan oversteken, steek dan haaks op de verkeersrichting over.[16][9]

9. Geef seinen voor anker en luister op kanaal 16

   Voor anker luidt een vaartuig minstens elke minuut ongeveer 5 seconden snel de klok; een boot korter dan 12 m mag in plaats daarvan minstens elke 2 minuten een ander doeltreffend geluidssein geven. Blijf luisteren op marifoon kanaal 16.[5][3][20]

10. Roep om hulp als je in gevaar bent

    Denk je dat je ergens gevaarlijk vastzit, gebruik dan je marifoon om om hulp te roepen.[17]

Niet doen

• Houd je normale snelheid niet aan. Langzaam is de enige veilige snelheid in mist.[27]
• Ga er niet van uit dat schepen je op radar of AIS zien.[19][28]
• Zet de radio niet aan en laat je niet afleiden door gesprekken; je hebt je oren nodig.[22]
• Steek een scheepvaartroute niet schuin over; moet je oversteken, doe het dan haaks.[9]
• Ga er niet van uit dat de zon de mist wegbrandt; zeemist kan tot ver in de middag blijven hangen.[21]

Voor vertrek

• Voor vertrek: monteer de beste radarreflector die praktisch is voor je boot.[29]
• Voor vertrek: neem een werkend geluidsseinmiddel mee. Boten korter dan 12 m hebben geen fluit en klok nodig, maar moeten wel een ander middel hebben om een doeltreffend geluidssein te geven.[12]
• Voor vertrek: leer de hoorn- en klokseinen die je in mist moet geven.[26]
• Voor vertrek: neem een kompas en kaart mee, zodat je nog kunt navigeren als je elektronica uitvalt.[25]

Veelgestelde vragen

Bronnen

Bronnen worden in hun oorspronkelijke taal geciteerd.

1. IMO COLREGs Rule 35(a), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “A power-driven vessel making way through the water shall sound at intervals of not more than 2 minutes one prolonged blast”
2. IMO COLREGs Rule 35(c), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “shall, instead of the signals prescribed in Rule 35 (a) or (b), sound at intervals of not more than 2 minutes three blasts in succession, namely one prolonged followed by two short blasts”
3. IMO COLREGs Rule 35(j), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “A vessel of less than 12 meters in length shall not be obliged to give the above mentioned signals but, if she does not, shall make some other efficient sound signal at intervals of not more than 2 minutes.”
4. IMO COLREGs Rule 35(b), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “A power-driven vessel underway but stopped and making no way through the water shall sound at intervals of no more than 2 minutes two prolonged blasts in succession with an interval of about 2 seconds between them.”
5. IMO COLREGs Rule 35(g), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “A vessel at anchor shall at intervals of not more than 1 minute ring the bell rapidly for about 5 seconds.”
6. IMO COLREGs Rule 19(b), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “Every vessel shall proceed at a safe speed adapted to the prevailing circumstances and conditions of restricted visibility. A power-driven vessel shall have her engines ready for immediate maneuver.”
7. IMO COLREGs Rule 19(e), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “every vessel which hears apparently forward of her beam the fog signal of another vessel, or which cannot avoid a close-quarters situation with another vessel forward of her beam, shall reduce her speed to be the minimum at which she can be kept on her course.”
8. IMO COLREGs Rule 5, text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “Every vessel shall at all times maintain a proper look-out by sight and hearing as well as by all available means appropriate in the prevailing circumstances and conditions so as to make a full appraisal of the situation and of the risk of collision.”
9. IMO COLREGs Rule 10(c), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “A vessel, shall so far as practicable, avoid crossing traffic lanes but if obliged to do so shall cross on a heading as nearly as practicable at right angles to the general direction of traffic flow.”
10. IMO COLREGs Rule 32(c), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “The term "prolonged blast" means a blast of from four to six seconds duration.”
11. IMO COLREGs Rule 20(c), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “The lights prescribed by these Rules shall, if carried, also be exhibited from sunrise to sunset in restricted visibility”
12. IMO COLREGs Rule 33(b), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “A vessel of less than 12 meters in length shall not be obliged to carry the sound signaling appliances prescribed in Rule 33 (a) but if she does not, she shall be provided with some other means of making an efficient signal.”
13. RNLI (2026-10-14): “When you see fog approaching, immediately do a position fix on your GPS and on your paper chart.”
14. RNLI (2026-10-14): “Make yourself visible and help yourself see other vessels – switch on navigation lights, make sure your radar reflector’s up, and use your radar and AIS (Automatic Identification System).”
15. RNLI (2026-10-14): “Nominate extra crew for lookout duty and check all are wearing lifejackets.”
16. RNLI (2026-10-14): “At a safe speed and a steady course, head for shallower water where you won’t be in any busy shipping lanes. There, drop anchor and sit it out.”
17. RNLI (2026-10-14): “If you’re really worried you’re stuck in a dangerous place, use your VHF radio to call for help.”
18. RNLI (2026-10-14): “keep listening out for engine noise, horns, voices and other signs of vessels nearby.”
19. RNLI (2026-10-14): “Very small vessels like dinghies don’t always show up on the radar, so you’ve got to be extra careful.”
20. RNLI (2026-10-14): “Listen on VHF Ch 16 and, in restricted waters, Ch 13.”
21. RNLI (2026-10-14): “It’s a common misconception that fog always gets ‘burned off’ by the sun as the day progresses; sea fog can still linger well into the afternoon.”
22. RNLI (2026-10-14): “Don’t be tempted to stick on the radio while you’re waiting for the fog to clear, or get distracted by conversation”
23. US National Weather Service (NOAA) (2026-10-14): “Turn on all of your running lights, even in daytime.”
24. US National Weather Service (NOAA) (2026-10-14): “If you are unable to get your bearings, stay put until the fog lifts but make sure you are in a safe location.”
25. US National Weather Service (NOAA) (2026-10-14): “Have a compass available. Even if you don't know where you are in the fog, with a compass you can determine the direction you are navigating.”
26. US National Weather Service (NOAA) (2026-10-14): “Be familiar with horn and bell sounds you should produce to warn others around you when in dense fog.”
27. Transport Canada – Safe Boating Guide (TP 511E) (2026-10-14): “Slow is the only safe speed in fog, mist, rain, smoke and darkness”
28. Maritime and Coastguard Agency (MGN 349) (2026-10-14): “There is no guarantee that a small vessel will consistently show on radar screens”
29. Maritime and Coastguard Agency (MGN 349) (2026-10-14): “All small craft should consider fitting, where practicable, the most effective and appropriate radar reflector or radar target enhancer (RTE) for their circumstances; and ensure those comply with international standards.”
30. IMO COLREGs Rule 32(b), text published by US Coast Guard Navigation Center (2026-10-14): “The term "short blast" means a blast of about one seconds duration.”

Meer noodgidsen

Noodnummers per land → Zo doe je een MAYDAY-oproep → Noodkaart om te printen →